Ustawa o systemach AI w szkole — co naprawdę zmienia się 28 października

01

Co zaczyna działać 28 października

28 października zaczyna działać ta część ustawy o systemach sztucznej inteligencji, która mówi o kontrolach, skargach i sankcjach. Część obowiązków, które Komisja będzie egzekwować, stosuje się już wcześniej — art. 4 i część zakazów z art. 5 od lutego 2025 roku, a art. 50 od sierpnia 2026 roku. Inne zaczną być stosowane później. Ten poradnik rozdziela datę uruchomienia krajowego mechanizmu egzekwowania od dat obowiązywania poszczególnych obowiązków.

W całym tekście rozróżniam trzy rzeczy i proszę czytać je dosłownie. Prawo wymaga — jest konkretny przepis. Wykładnia — wniosek z przepisu, który nie rozstrzyga sprawy wprost; zawsze ją oznaczam. Dobra praktyka — działanie rozsądne, ale bez nakazu w przepisie. Mieszanie tych trzech poziomów jest w tematach o AI powszechne i to z niego biorą się „obowiązkowe certyfikaty”.

Ustawa z 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. 2026 poz. 1003) obowiązuje od 11 sierpnia 2026 r. Ustanowiła Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji — polski organ nadzoru rynku w sprawach unijnego aktu o sztucznej inteligencji.

Część ustawy ma jednak późniejszy termin. 28 października wchodzą w życie przepisy, które dają Komisji narzędzia: indywidualne opinie i wyjaśnienia, kontrole, skargi i postępowania, ostrzeżenia i środki naprawcze, układ w sprawie warunków nadzwyczajnego złagodzenia sankcji, administracyjne kary pieniężne, ścieżki sądowe oraz odpowiedzialność za utrudnianie kontroli.

To przede wszystkim zmiana proceduralna w prawie krajowym, nie nowy obowiązek dotyczący zwykłego korzystania z czatów. Państwo dostaje narzędzia do sprawdzania i egzekwowania zarówno obowiązków już stosowanych, jak i tych, które zgodnie z aktem o sztucznej inteligencji zaczną być stosowane później.

art. 127 pkt 2 ustawy: „art. 8–18 oraz rozdziałów 3–5, 8 i 9”

02

Trzy obowiązki, które obowiązują już dziś

1. Kompetencje w zakresie AI — od 2 lutego 2025 roku

Artykuł 4 aktu o sztucznej inteligencji wiąże dostawców i podmioty stosujące. W obecnym brzmieniu wymaga podejmowania środków wspierających rozwój kompetencji w zakresie AI wśród personelu i innych osób zajmujących się działaniem i wykorzystaniem systemów AI w ich imieniu, z uwzględnieniem ich wiedzy, doświadczenia i szkolenia, kontekstu użycia oraz osób, wobec których system ma być stosowany.

Nie wymaga certyfikatu ani konkretnego rodzaju kursu. Sam art. 4 nie ustanawia też katalogu dokumentów, które szkoła ma prowadzić. Dobra praktyka: krótki zapis podjętych działań, plan szkolenia albo lista uczestników mogą później pomóc wykazać, jakie środki szkoła rzeczywiście zastosowała.

Kogo obejmuje:

• nauczycieli i pracowników administracji — jeżeli zajmują się działaniem lub wykorzystaniem systemów AI w imieniu szkoły;
• pracowników obsługi — na tej samej zasadzie, a nie z samego faktu zatrudnienia;
• uczniów — nie z samego faktu, że są uczniami. Wykładnia: zwykłe korzystanie z AI przez ucznia we własnym procesie uczenia się nie czyni go personelem ani osobą działającą w imieniu szkoły. Nietypowy przypadek, w którym uczeń faktycznie obsługuje system AI w imieniu szkoły, wymagałby odrębnej analizy.

Art. 4 nie jest więc podstawą twierdzenia, że każda szkoła ma z tego przepisu obowiązek uczyć wszystkich uczniów kompetencji AI. Szczegóły art. 4 i jego zmiany opisałem w poradniku o AI i RODO w szkole.

2. Zakazane praktyki — rozpoznawanie emocji od 2 lutego 2025 roku

W instytucjach edukacyjnych zakazane jest stosowanie systemów AI służących do wnioskowania o emocjach osoby fizycznej, poza przypadkami uzasadnionymi względami medycznymi lub bezpieczeństwa. Zgoda dyrektora czy rodzica nie tworzy dodatkowego wyjątku. Wykładnia: sama reklama narzędzia, że „z kamery albo głosu rozpozna nastrój”, nie przesądza kwalifikacji — trzeba ustalić, czy system spełnia definicję systemu rozpoznawania emocji z aktu o sztucznej inteligencji.

art. 5 ust. 1 lit. f aktu o sztucznej inteligencji

3. Przejrzystość — od 2 sierpnia 2026 roku, ale tylko w określonych sytuacjach

Artykuł 50 ustanawia kilka różnych obowiązków i ma różnych adresatów. Dostawca systemu przeznaczonego do bezpośredniej interakcji z człowiekiem ma zapewnić informację o kontakcie z AI, chyba że jest to oczywiste; dostawca odpowiada też za techniczne oznakowanie określonych treści syntetycznych. Szkoła jako podmiot stosujący ma natomiast własne obowiązki m.in. przy publikowaniu treści typu deepfake oraz określonych tekstów mających informować o sprawach interesu publicznego. Nie istnieje ogólna zasada „każde użycie AI trzeba oznaczyć”. Przykłady są niżej, w części o pięciu sytuacjach.

Obok tych trzech obowiązków działają — niezależnie i bez zmian — RODO, tajemnice ustawowe i przepisy oświatowe.

03

Szkoła, dyrektor czy gmina — kto jest „podmiotem stosującym”

Akt o sztucznej inteligencji nazywa „podmiotem stosującym” osobę fizyczną lub prawną, organ publiczny, agencję albo inny podmiot, który wykorzystuje system AI, nad którym sprawuje kontrolę — poza osobistą działalnością pozazawodową. Wykładnia: liczy się więc organizacyjna kontrola nad wykorzystaniem systemu; samo finansowanie narzędzia nie przesądza jeszcze, kto jest podmiotem stosującym.

art. 3 pkt 4 aktu o sztucznej inteligencji

Wykładnia. W typowej szkole publicznej podmiotem stosującym jest szkoła jako jednostka, jeżeli to w jej działalności i pod jej kierownictwem używa się narzędzia. Ty jako dyrektor odpowiadasz organizacyjnie za to, jak szkoła działa, ale nie każdy obowiązek z aktu jest Twoim osobistym obowiązkiem. Organ prowadzący staje się podmiotem stosującym wtedy, gdy sam wdraża system — na przykład zamawia i uruchamia jedno rozwiązanie dla wszystkich swoich szkół. Samo finansowanie nie wystarcza. W szkole niepublicznej trzeba ustalić, kto faktycznie prowadzi i kontroluje używanie systemu.

Nauczyciel z prywatnym kontem

Wykładnia. Nauczyciel korzystający z prywatnego konta do zadań służbowych co do zasady nie działa w ramach osobistej działalności pozazawodowej tylko dlatego, że konto jest prywatne.

• Jeżeli szkoła narzędzie dopuściła, zamówiła, organizuje albo faktycznie toleruje jego służbowe używanie — są mocne podstawy do uznania jej za podmiot stosujący.
• Jeżeli nauczyciel korzysta z niego potajemnie i wbrew jednoznacznemu zakazowi — to kwestia nierozstrzygnięta: przypisanie tego konkretnego użycia szkole jest mniej oczywiste, a akt o sztucznej inteligencji nie rozstrzyga takiego przypadku wprost.

W obu wariantach zostają RODO, obowiązki pracownicze i ochrona informacji.

04

Kontrola Komisji krok po kroku

Od 28 października Komisja może kontrolować przestrzeganie aktu o sztucznej inteligencji i ustawy krajowej. Wykładnia: brak osobowości prawnej szkoły publicznej nie tworzy immunitetu kontrolnego; trzeba ustalić, który podmiot jest adresatem badanego obowiązku. Organ prowadzący może być kontrolowany, gdy sam występuje w danej sprawie jako podmiot objęty obowiązkami aktu o sztucznej inteligencji — np. dostawca, podmiot stosujący albo inny operator. Przy przedsiębiorcy prowadzącym szkołę niepubliczną ustawa nakazuje odpowiednio stosować przepisy Prawa przedsiębiorców dotyczące kontroli.

Przesuń tabelę w bok, żeby zobaczyć drugą kolumnę.

Dobra praktyka: gdy przyjdzie zawiadomienie, sprawdź upoważnienie, zakres kontroli i osoby kontrolujące, wyznacz osobę do kontaktu i zgromadź dokumentację objętą kontrolą. Prawo: po doręczeniu protokołu kontrolowany ma 14 dni na jego podpisanie albo wniesienie pisemnych zastrzeżeń.

art. 51 i 56 ustawy

Tryb i terminy kontroli kuratoryjnej są inne — opisałem je w poradniku o kontroli kuratorium w szkole.

Gdy przyjdzie zawiadomienie, liczy się podstawa prawna, a nie ogólna wiedza. Do takich sytuacji zbudowałem Asystenta Prawa Oświatowego: wskazuje przepis z numerem publikacji i datą sprawdzenia, a gdy pewności nie ma, mówi o tym wprost. Ten poradnik przeszedł w nim kilka tur weryfikacji.

05

Kary — za co tak, za co nie

art. 99 aktu o sztucznej inteligencji; art. 104 ust. 1 ustawy

Czy status szkoły publicznej chroni przed karą? Akt każe każdemu państwu określić, w jakim zakresie kary można nakładać na podmioty publiczne. Polska ustawa mówi ogólnie o „podmiocie obowiązanym” i nie wprowadza ogólnego zwolnienia sektora publicznego. Wykładnia: sam publiczny status szkoły nie wyłącza jej z mechanizmu — ale najpierw trzeba ustalić, czy szkoła w ogóle jest adresatem naruszonego obowiązku.

Czy kara spadnie na Ciebie? Nie z urzędu. Adresatem kary jest podmiot obowiązany, który naruszył przepis — nie dyrektor dlatego, że kieruje szkołą. Kto faktycznie płaci w szkole będącej jednostką budżetową, ustawa o AI nie rozstrzyga — i nie będę udawał, że rozstrzyga.

Kara pieniężna nie jest jedynym narzędziem Komisji. Może ona m.in. wydać zalecenia, ostrzeżenie połączone z żądaniem działań naprawczych albo decyzję nakazującą określone działania. Ustawa przewiduje też układ w sprawie warunków nadzwyczajnego złagodzenia sankcji. Jego zawarcie wymaga m.in. zakończenia naruszenia albo usunięcia niezgodności oraz ujawnienia istotnych okoliczności i dowodów; usunięcie skutków naruszenia lub naprawienie szkody może być jednym ze zobowiązań strony.

art. 57, 61–63 i 70–85 ustawy

06

Skarga i opinia

Skargę do Komisji może złożyć każdy — rodzic, uczeń, nauczyciel, a także osoba prawna czy jednostka bez osobowości prawnej. Składa się ją co do zasady elektronicznie, z opisem systemu, faktów i powodów, dla których skarżący widzi naruszenie. Skarżący nie staje się przez to stroną postępowania; Komisja może je jednak wszcząć na podstawie skargi.

art. 59–60 ustawy; art. 85 aktu o sztucznej inteligencji

Szkoła może też zapytać Komisję. Od 28 października szkoła albo organ prowadzący może wystąpić o indywidualną opinię — gdy już ma obowiązek z aktu albo planuje działanie, które może go uruchomić. Wniosek jest płatny. Komisja ma 30 dni, w sprawie szczególnie skomplikowanej 60. Opinia wiąże Komisję i organy, które uczestniczyły w jej wydaniu — ale tylko w tej sprawie i przy tym stanie faktycznym. Nie jest wykładnią obowiązującą wszystkie szkoły.

art. 8–13 ustawy

07

Czy szkoła musi mieć regulamin AI

Nie musi. Portale dla nauczycieli piszą, że Prawo oświatowe każe dyrektorowi spisać zasady korzystania z AI. Takiego przepisu nie ma — ani w Prawie oświatowym, ani w ustawie o systemie oświaty, ani w przepisach o ocenianiu.

Odpowiedzialne korzystanie ze sztucznej inteligencji jest jednym z podstawowych kierunków realizacji polityki oświatowej państwa na rok szkolny 2026/2027. Kierunki są realną wytyczną dla planowania pracy szkoły i nadzoru pedagogicznego — ale same nie tworzą obowiązku „przyjmij politykę AI do dnia X” ani nowych obowiązków ucznia czy nauczyciela (wykładnia).

art. 60 ust. 3 pkt 1 Prawa oświatowego

Jeżeli zasady chcesz wprowadzić — a często warto — liczy się miejsce:

Przesuń tabelę w bok, żeby zobaczyć wszystkie kolumny.

Zwykły regulamin nie może sam tworzyć sankcji dla uczniów bez podstawy w statucie (wykładnia). Tryb zmiany statutu opisałem w poradniku o zmianie statutu szkoły.

art. 68, 80, 82, 87, 98 i 172 Prawa oświatowego; art. 44b ust. 10 ustawy o systemie oświaty

08

Praca domowa, wykrywacz i ocena

Reguła „AI w pracy domowej = jedynka” nie pasuje do nowych przepisów. Od 1 września 2026 r. w klasach IV–VIII pisemna praca domowa zadana przez nauczyciela do samodzielnego wykonania przez ucznia w czasie wolnym od zajęć jest co do zasady nieobowiązkowa i bez oceny; w warunkach określonych w nowych przepisach jej wykonanie może natomiast wpływać na podwyższenie rocznej oceny klasyfikacyjnej, jeżeli statut tak stanowi.

rozporządzenie zmieniające przepisy o ocenianiu, Dz.U. 2026 poz. 1122

Ocena z przedmiotu odzwierciedla opanowanie wymagań, nie karę za oszustwo (wykładnia). Szkoła może jednak tak zorganizować zadanie i jego sprawdzenie, żeby ustalić, czy uczeń naprawdę opanował wymagania. Ocena zachowania może uwzględniać wywiązywanie się z obowiązków ucznia — jeżeli reguły są prawidłowo zapisane w statucie.

Wykładnia. Sam wynik wykrywacza AI nie powinien automatycznie przesądzać o ocenie. Przepisy o ocenianiu nie nadają takim narzędziom szczególnej mocy dowodowej. Oceny są jawne, nauczyciel je uzasadnia, a uczeń i jego rodzice mają dostęp do dokumentacji dotyczącej oceniania. Wynik detektora może być sygnałem do dalszej weryfikacji — rozmowy, dodatkowego pytania czy sprawdzenia samodzielności — ale ocena z zajęć musi odnosić się do osiągnięć ucznia i wymagań edukacyjnych.

art. 44b i 44e ustawy o systemie oświaty

09

Protokół rady w czacie

Prawo oświatowe zobowiązuje uczestników zebrania rady pedagogicznej do nieujawniania spraw, które mogą naruszać dobra osobiste uczniów, ich rodziców, nauczycieli i innych pracowników. To nie jest tajemnica wszystkiego, co padło na radzie.

Wykładnia: jeżeli wklejany do czatu fragment protokołu albo opis sprawy zawiera właśnie takie informacje, przekazanie go zewnętrznemu dostawcy może naruszać ten obowiązek — niezależnie od tego, czy równolegle narusza RODO. Komu wolno udostępnić sam protokół, opisałem w poradniku o protokole rady pedagogicznej.

art. 73 ust. 3 Prawa oświatowego

10

Pięć sytuacji z praktyki

Przesuń tabelę w bok, żeby zobaczyć wszystkie kolumny.

Jak oznaczyć. Przepis nie narzuca polskiej formułki. Prosty podpis „grafika wygenerowana z użyciem AI” albo „zdjęcie zmodyfikowane przy użyciu AI” jest czytelny — dobra praktyka. Wykładnia: całkowicie fikcyjna ilustracja, która nie przypomina istniejących osób, przedmiotów, miejsc, podmiotów ani zdarzeń i nie może uchodzić za autentyczną, nie spełnia definicji deepfake. „Dorobieni” uczniowie na zdjęciu rzeczywistej szkoły mogą natomiast spełnić tę definicję, jeżeli wynik może zostać uznany za autentyczny.

Czy przeczytanie tekstu zwalnia z oznaczenia? Samo pobieżne przeczytanie nie daje bezpiecznej podstawy do zastosowania wyjątku. Art. 50 ust. 4 przewiduje wyjątek, gdy treść przeszła weryfikację przez człowieka lub kontrolę redakcyjną i jednocześnie osoba fizyczna lub prawna ponosi odpowiedzialność redakcyjną za publikację. Wykładnia: to, kto spełnia ostatni warunek w strukturze szkoły bez osobowości prawnej, wymaga oceny konkretnej organizacji publikacji. Dobra praktyka: przy wątpliwości zastosować czytelne oznaczenie.

art. 3 pkt 60, art. 50 ust. 1, 2 i 4, załącznik III pkt 3 aktu o sztucznej inteligencji; art. 9 RODO

11

Aplikacje do „rozbierania” — nowe zakazy od 2 grudnia 2026 r.

Od 2 grudnia 2026 r. stosuje się dwa nowe zakazy z art. 5 aktu o sztucznej inteligencji. Pierwszy obejmuje systemy AI generujące lub manipulujące realistycznymi obrazami, wideo, dźwiękiem lub podobnymi materiałami przedstawiającymi intymne części ciała możliwej do zidentyfikowania osoby albo taką osobę podczas czynności jednoznacznie seksualnej — bez wymaganej wyraźnej zgody. Drugi dotyczy systemów generujących lub manipulujących materiałami lub przedstawieniami określonymi w art. 2 lit. c i e dyrektywy 2011/93/UE. Wobec podmiotu stosującego zakaz działa wtedy, gdy używa on systemu właśnie do takiego generowania albo manipulowania. Wobec dostawcy obowiązują dodatkowe warunki z art. 5 ust. 1a lit. a.

Wykładnia. Uczeń korzystający z takiej aplikacji wyłącznie prywatnie może nie być „podmiotem stosującym” w rozumieniu aktu o sztucznej inteligencji, ponieważ rozporządzenie wyłącza osobistą działalność pozazawodową. Nie legalizuje to zachowania: mogą mieć zastosowanie Kodeks karny, ustawa o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich oraz przepisy chroniące dobra osobiste. Gdy szkoła dowie się o takim zdarzeniu, uruchamia swoje standardy ochrony małoletnich, a gdy spełnione są ustawowe przesłanki — zawiadamia właściwy organ. Dobra praktyka: materiału seksualnego nie rozsyłaj ani nie kopiuj „dla dokumentacji”; zabezpiecz kontekst zdarzenia i sposób przejęcia dowodu uzgodnij z Policją lub prokuratorem.

Gdy szkoła dowie się o takim zdarzeniu

1. Uruchom procedurę ze standardów ochrony małoletnich: przyjmij zgłoszenie, ogranicz dalsze narażenie pokrzywdzonego i ustal osobę prowadzącą interwencję. Standardy muszą określać m.in. procedurę interwencji, osoby odpowiedzialne za zawiadamianie organów i sposób dokumentowania zdarzenia — to obowiązek każdej szkoły.
2. Ustal tylko fakty potrzebne do wyboru podstawy zawiadomienia — w szczególności, czy domniemany sprawca jest nieletni i czy istnieje podejrzenie czynu ściganego z urzędu. Nie prowadź szkolnego „postępowania karnego”.
3. Zawiadom właściwy organ. Gdy zachodzą przesłanki art. 4 ust. 3 ustawy o nieletnich — przepis ten obejmuje szkoły publiczne i niepubliczne — zawiadom sąd rodzinny albo Policję. Gdy zastosowanie ma art. 304 § 2 Kodeksu postępowania karnego — wykładnia: typowa samorządowa szkoła publiczna mieści się w tym zakresie jako instytucja samorządowa — zawiadom prokuratora albo Policję. Nie mnóż organów bez potrzeby.
4. Zabezpiecz ślad, nie powielaj treści. W sytuacjach wskazanych wyżej prawo wymaga podjęcia czynności, które nie dopuszczą do zatarcia śladów i dowodów. Sposób ich wykonania to dobra praktyka: zanotuj, kto zgłosił zdarzenie i kiedy, adres strony albo profilu, identyfikator konta, urządzenie lub system, na którym materiał ujawniono, oraz osoby mogące potwierdzić zdarzenie. Nie przesyłaj materiału sobie ani innym, nie wgrywaj go do chmury i nie proś ucznia o ponowne przesłanie. Jeżeli materiał już jest w systemie szkoły — ogranicz dalsze udostępnianie, nie usuwaj go samowolnie i pilnie uzgodnij z Policją lub prokuratorem sposób jego zabezpieczenia.
5. Udokumentuj interwencję i zapewnij wsparcie pokrzywdzonemu zgodnie ze standardami. Niezależnie od tego, od 2 grudnia 2026 r., przy podejrzeniu naruszenia nowych zakazów przez dostawcę aplikacji, można rozważyć skargę do Komisji.

Dlaczego tak ostrożnie z kopiami. Kodeks karny w określonych przypadkach penalizuje także przechowywanie lub posiadanie treści związanych z małoletnimi, a art. 202 § 4b obejmuje treści pornograficzne przedstawiające wytworzony albo przetworzony wizerunek małoletniego uczestniczącego w czynności seksualnej. W zweryfikowanych przepisach nie znalazłem ogólnego wyłączenia odpowiedzialności dla kopii robionych przez pracownika szkoły „dla celów dowodowych”. Dlatego zasada „zrób zrzut ekranu i prześlij dyrektorowi” nie jest bezpieczną instrukcją.

Ten sam przepis ma zarazem węższy zakres, niż się często pisze: nie obejmuje automatycznie każdego syntetycznego nagiego wizerunku małoletniego, bo wymaga przedstawienia go jako uczestniczącego w czynności seksualnej. Kwalifikacja zależy od konkretnego materiału. Szkoła powinna ustalić tylko tyle, ile jest potrzebne do uruchomienia właściwej procedury i zawiadomienia; dalszej oceny dokonują właściwe organy w ramach swoich kompetencji.

art. 2 ust. 10, art. 3 pkt 4, art. 5 ust. 1 lit. ba i bb, ust. 1a–1b i art. 113 aktu o sztucznej inteligencji; art. 4 ust. 3 ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich; art. 304 § 2 Kodeksu postępowania karnego; art. 202 § 4b Kodeksu karnego; art. 22b–22c ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich

12

Sześć mitów do odłożenia

Przesuń tabelę w bok, żeby zobaczyć wszystkie kolumny.

13

Oś czasu

art. 111 i 113 aktu o sztucznej inteligencji; art. 127 ustawy

14

Lista kontrolna dyrektora

Prawo wymaga

1. Podejmowania środków wspierających kompetencje w zakresie AI personelu i innych osób zajmujących się działaniem i wykorzystaniem systemów AI w imieniu szkoły — bez ustawowego wymogu certyfikatu. art. 4 aktu o sztucznej inteligencji
2. Niestosowania praktyk zakazanych w terminach, od których stosuje się poszczególne zakazy — obecnie m.in. rozpoznawania emocji w instytucjach edukacyjnych, a od 2 grudnia 2026 r. także nowych praktyk z art. 5 ust. 1 lit. ba i bb. art. 5 i art. 113 aktu o sztucznej inteligencji
3. Wykonywania tych obowiązków z art. 50, których szkoła jest adresatem jako podmiot stosujący — w szczególności ujawnienia określonych treści typu deepfake oraz tekstów o sprawach interesu publicznego. Obowiązek z art. 50 ust. 1 dotyczący bezpośredniej interakcji człowieka z AI jest zasadniczo obowiązkiem dostawcy. art. 50 aktu o sztucznej inteligencji
4. Od 28 października 2026 r. — poddania się kontroli prowadzonej zgodnie z ustawą oraz wykonania dotyczących szkoły wykonalnych środków i decyzji Komisji. art. 48–69 ustawy
5. Niezależnie — przestrzegania RODO, tajemnic ustawowych i właściwych przepisów oświatowych.

Dobra praktyka, nie obowiązek

• Krótka mapa użycia AI w szkole: narzędzie, cel, kto używa, na jakich danych, kto zatwierdził. Jedna tabela obsługuje naraz art. 4, RODO, ewentualną kontrolę i przyszłe obowiązki wysokiego ryzyka.
• Reguła, że do publicznych czatów nie trafiają dane uczniów, protokoły rady, opinie psychologiczne ani korespondencja kadrowa.
• Lista zatwierdzonych narzędzi i prosta droga zgłoszenia nowego.
• Przegląd narzędzi do rekrutacji, oceniania i nadzoru nad sprawdzianami przed 2 grudnia 2027 r.
• Zapis działań szkoleniowych — jako dowód, nie dlatego, że przepis tego wymaga.

15

Najczęstsze pytania

Czy od 28 października muszę przeszkolić wszystkich nauczycieli z AI?

Nie od tego dnia i nie automatycznie wszystkich. Art. 4 stosuje się od lutego 2025 roku i obejmuje personel oraz inne osoby zajmujące się działaniem i wykorzystaniem systemów AI w imieniu szkoły. Wymaga środków wspierających rozwój kompetencji, a nie określonego kursu zakończonego certyfikatem.

Czy Komisja może przyjść bez zapowiedzi?

Co do zasady kontrola jest poprzedzona zawiadomieniem i rozpoczyna się nie wcześniej niż po 7 dniach od jego doręczenia; zasadniczo odbywa się zdalnie. W sytuacji opisanej w art. 49 ust. 4 Komisja może zarządzić czynności w siedzibie, a wobec podmiotów wskazanych w tym przepisie przeprowadzić kontrolę bez zachowania siedmiodniowego terminu. Przepis zwalnia z terminu — nie ustanawia ogólnej zasady kontroli „bez żadnego zawiadomienia”.

Czy rodzic może złożyć skargę na szkołę do Komisji?

Tak. Skargę może złożyć każda osoba fizyczna. Rodzic nie staje się przez to stroną postępowania, ale Komisja może je wszcząć na podstawie skargi.

Czy mogę zakazać nauczycielom korzystania z czatów?

Zasady służbowego korzystania z narzędzi przez pracowników możesz uregulować zarządzeniem albo procedurą w ramach kierowania szkołą (wykładnia). Jeżeli zasady mają dotyczyć uczniów i ich oceniania — miejsce jest w statucie.

Czy grafiki z AI na stronie szkoły trzeba podpisywać?

Nie wszystkie. Obowiązek z art. 50 ust. 4 dotyczy treści typu deepfake: wygenerowanych albo zmanipulowanych obrazów, treści audio lub wideo przypominających istniejące osoby, przedmioty, miejsca, podmioty lub zdarzenia, które odbiorca mógłby niesłusznie uznać za autentyczne lub prawdziwe. Przy wyraźnie fikcyjnej ilustracji niespełniającej tej definicji podpis nie wynika z tego przepisu; dobrowolne oznaczenie pozostaje dobrą praktyką.

Czy kara spadnie na mnie osobiście?

Nie z urzędu. Adresatem kary jest podmiot obowiązany, który naruszył przepis. Za samo naruszenie art. 4 akt w ogóle nie przewiduje kary pieniężnej.

16

Skąd to wiadomo

Podstawą jest bezpośrednio stosowany unijny akt o sztucznej inteligencji oraz polska ustawa, która tworzy krajowe ramy jego stosowania i egzekwowania. Przy ocenianiu, zgłoszeniach i ochronie małoletnich dochodzą przepisy oświatowe, karne i cywilne. Podaję je, żeby dało się to sprawdzić bez wierzenia mi na słowo.

• Ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. 2026 poz. 1003) art. 8–18 — opinie i wyjaśnienia; art. 48–69 — kontrola, skargi, postępowanie; art. 70–85 — układ w sprawie warunków nadzwyczajnego złagodzenia sankcji; art. 104 — kary; art. 127 — wejście w życie Otwórz w bazie ELI ↗ (otwiera się w nowej karcie)
• Rozporządzenie (UE) 2024/1689 — akt w sprawie sztucznej inteligencji, w wersji uwzględniającej rozporządzenie (UE) 2026/1744 art. 2 ust. 10, art. 3 pkt 3, 4 i 60, art. 4, 5, 50, 85, 99, 111 i 113, załącznik III Otwórz tekst skonsolidowany w bazie EUR-Lex ↗ (otwiera się w nowej karcie)
• Rozporządzenie (UE) 2026/1744 — akt zbiorczy prawa cyfrowego dotyczący AI zmiana art. 4 i 5 oraz harmonogramu stosowania aktu o sztucznej inteligencji Otwórz w bazie EUR-Lex ↗ (otwiera się w nowej karcie)
• Dyrektywa 2011/93/UE w sprawie zwalczania niegodziwego traktowania w celach seksualnych i wykorzystywania seksualnego dzieci oraz pornografii dziecięcej art. 2 lit. c i e — do nich odsyła nowy zakaz z art. 5 ust. 1 lit. bb aktu o sztucznej inteligencji Otwórz w bazie EUR-Lex ↗ (otwiera się w nowej karcie)
• Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. — Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. 2026 poz. 820, ze zm.) art. 60 ust. 3 pkt 1 — kierunki polityki oświatowej; art. 68 — zadania dyrektora; art. 73 ust. 3 — nieujawnianie spraw z zebrania rady; art. 80, 82, 87, 98 i 172 — statut Otwórz tekst jednolity w bazie ELI ↗ (otwiera się w nowej karcie)
• Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. 2025 poz. 881, ze zm.) art. 44b, 44e i 44n — ocenianie, jawność i uzasadnienie ocen, zastrzeżenia do oceny rocznej Otwórz tekst jednolity w bazie ELI ↗ (otwiera się w nowej karcie)
• Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych (t.j. Dz.U. 2023 poz. 2572, ze zm.) Otwórz tekst jednolity w bazie ELI ↗ (otwiera się w nowej karcie)
• Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 20 sierpnia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych (Dz.U. 2026 poz. 1122) zasady prac domowych i oceny zachowania od 1 września 2026 r. Otwórz w bazie ELI ↗ (otwiera się w nowej karcie)
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. — Kodeks karny (t.j. Dz.U. 2025 poz. 383, ze zm.) art. 191a i 202, w tym art. 202 § 4b — określone treści pornograficzne przedstawiające wytworzony albo przetworzony wizerunek małoletniego uczestniczącego w czynności seksualnej Otwórz tekst jednolity w bazie ELI ↗ (otwiera się w nowej karcie)
• Ustawa z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich (t.j. Dz.U. 2026 poz. 163) art. 1 ust. 1 — zakres ustawy; art. 4 ust. 3 — obowiązek szkoły zawiadomienia sądu rodzinnego lub Policji i zabezpieczenia śladów Otwórz tekst jednolity w bazie ELI ↗ (otwiera się w nowej karcie)
• Ustawa z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich (t.j. Dz.U. 2026 poz. 110, ze zm.) art. 22b–22c — standardy ochrony małoletnich Otwórz tekst jednolity w bazie ELI ↗ (otwiera się w nowej karcie)
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. — Kodeks postępowania karnego (t.j. Dz.U. 2026 poz. 490, ze zm.) art. 304 § 2 — obowiązek zawiadomienia instytucji państwowych i samorządowych Otwórz tekst jednolity w bazie ELI ↗ (otwiera się w nowej karcie)
• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. — Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. 2026 poz. 795) art. 23 i 24 — dobra osobiste, w tym wizerunek Otwórz tekst jednolity w bazie ELI ↗ (otwiera się w nowej karcie)
• Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz.U. 2025 poz. 24) art. 81 ust. 1 — rozpowszechnianie wizerunku; przy obrazie całkowicie syntetycznym zakres tego pojęcia może wymagać indywidualnej wykładni Otwórz tekst jednolity w bazie ELI ↗ (otwiera się w nowej karcie)
• Rozporządzenie (UE) 2016/679 — ogólne rozporządzenie o ochronie danych (RODO) m.in. art. 5 i 6 — zasady i podstawa przetwarzania; art. 9 — szczególne kategorie danych, w tym określone dane biometryczne; art. 13–14 — obowiązki informacyjne; art. 32 — bezpieczeństwo przetwarzania Otwórz w bazie EUR-Lex ↗ (otwiera się w nowej karcie)

Stan prawny sprawdzony 4 października 2026 r. w oficjalnych tekstach EUR-Lex, ELI oraz w API Sejmu z pomocą Asystenta Prawa Oświatowego.

Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach spornych lub obarczonych wysokim ryzykiem warto skonsultować się z radcą prawnym organu prowadzącego.