Menu

Pierwsze kroki

ChatGPT w szkole — trzy polecenia na start

Większość osób zaczyna od prośby o napisanie czegoś i szybko się zniechęca, bo wynik trzeba przepisać od nowa. Te trzy polecenia robią coś innego: prowadzą rozmowę, w której to Ty myślisz, a narzędzie tylko pilnuje struktury.

Piotr Kruk — portret przed budynkiem, w białej koszuli

Do skopiowania

Trzy polecenia, od których warto zacząć

Wszystkie trzy pochodzą z mojego e-booka i wszystkie pokazuję na warsztatach. Łączy je jedno: nie proszą o gotowy tekst, tylko o poprowadzenie rozmowy. Skopiuj, zmień przykład na własny i odpowiadaj na pytania, które padną.

01

Pięć razy „dlaczego”

Kiedy znasz objaw, ale nie znasz przyczyny. Klasyczny przykład: zespół nie korzysta z narzędzia, które sam wybrał.

Poprowadź mnie przez metodę 5 × Dlaczego.
Zacznij od pytania: „Dlaczego nauczyciele w mojej szkole nie korzystają z nowego systemu oceniania?”
Poczekaj na moją odpowiedź i zadawaj kolejne pytania „dlaczego?”, w oparciu o moje wypowiedzi.
Po piątym pytaniu podsumuj moje odpowiedzi i zaproponuj możliwą konkluzję — bez ocen, z uwzględnieniem kontekstu pracy szkoły.

Po piątym pytaniu zwykle okazuje się, że problemem nie jest system, tylko brak czasu, niejasna instrukcja albo lęk przed zmianą.

02

Kapelusze Decyzji

Kiedy decyzja jest już prawie podjęta, a chcesz sprawdzić, czego nie widzisz. Uproszczona wersja metody Edwarda de Bono.

Pomóż mi przeanalizować pomysł wprowadzenia systemu punktowego do oceniania zachowania uczniów za pomocą metody Kapeluszy Decyzji.
Przeprowadź mnie kolejno przez wszystkie sześć kapeluszy: biały, czerwony, czarny, żółty, zielony i niebieski.
Przy każdej kategorii zadawaj pytania pomocnicze, które pozwolą mi pogłębić refleksję. Poczekaj na moją odpowiedź przed przejściem do kolejnego kapelusza.
Na końcu podsumuj moją analizę w formie krótkiego zestawienia wniosków z każdej perspektywy.

Zmusza do spojrzenia na sprawę oczami emocji, ryzyka i możliwości, a nie tylko faktów i przepisów — czyli tych stron, które w szkole decydują o powodzeniu wdrożenia.

03

Kompas Wartości

Kiedy zespół rozjeżdża się w rozumieniu tego, na czym szkole zależy. Robi się to raz, a potem używa przed każdą trudną decyzją.

Pomóż mi stworzyć Kompas Wartości mojej szkoły. Jako dyrektor cenię szacunek, odpowiedzialność i przejrzystość.
Dla każdej z tych wartości przygotuj:
1) krótką definicję w języku zrozumiałym dla zespołu nauczycieli,
2) przykłady codziennych zachowań, które ją potwierdzają,
3) jedno pytanie testowe, które mogę zadać przed podjęciem decyzji.

Efektem jest szkic do omówienia z zespołem — i trzy pytania testowe, przez które można potem „przepuścić” każdą kolejną decyzję.

Czego unikać

Cztery błędy, które zniechęcają na starcie

01

Pytanie zadane jednym zdaniem

„Napisz scenariusz lekcji o ułamkach” daje odpowiedź, którą trzeba przepisać od nowa. Napisz, w której klasie, ile masz czasu, co uczniowie już umieją i z czym mają trudność.

02

Przyjęcie pierwszej odpowiedzi

Pierwsza wersja jest szkicem, nie wynikiem. Najwięcej daje zdanie „to jest zbyt ogólne, popraw punkt drugi” — powtórzone dwa, trzy razy.

03

Wklejenie danych ucznia

To najczęstszy i najpoważniejszy błąd. Opisz sytuację, nie osobę — odpowiedź będzie identyczna, a ze szkoły nie wyjedzie ani jedna dana osobowa.

04

Traktowanie odpowiedzi jak źródła

Model potrafi podać nieistniejący przepis albo zmyśloną publikację, brzmiąc przy tym całkowicie pewnie. Wszystko, co ma podstawę prawną albo liczbę, wymaga sprawdzenia u źródła.

Trzeci i czwarty punkt są na tyle ważne, że opisałem je osobno: czego nie wolno wpisywać do ChatGPT w szkole. A jeśli pierwszy punkt brzmi znajomo — sposób formułowania pytań opisuje metoda Klucz 4P, a samo polecenie sprawdza się listą kontrolną T.A.R.G.E.T. Wszystkie cztery teksty stoją obok siebie w dziale Wiedza. Czwarty błąd — traktowanie odpowiedzi jak źródła — w sprawach z podstawą prawną jest kosztowny na tyle, że zbudowałem do nich osobne narzędzie dla dyrektora szkoły, które każdy przepis sprawdza w oficjalnym źródle.

Uczestnicy warsztatu przy laptopach w sali szkolnej, każdy pracuje przy własnym stanowisku
Warsztat dla rady pedagogicznej — pierwsze polecenia wpisywane od razu, na własnym sprzęcie i własnych sprawach.

Autor: Piotr Kruk — trener AI i cyberbezpieczeństwa dla oświaty i samorządów. Opublikowano , zaktualizowano .

Częste pytania

O co pytają nauczyciele, zanim wpiszą pierwsze polecenie

Pięć pytań z pierwszej godziny warsztatu. Zwykle padają wcześniej niż pytanie „jak to napisać” — i to one decydują, czy ktoś w ogóle spróbuje.

Czy darmowa wersja ChatGPT wystarczy do pracy w szkole?
Do zadań z tego poradnika tak. Przygotowanie scenariusza lekcji, przeredagowanie komunikatu do rodziców czy streszczenie dokumentu działa w wersji bezpłatnej. Wersja płatna daje szybsze modele i pracę na plikach — ale to wygoda, nie warunek startu. Nie kupuj dostępu, zanim nie sprawdzisz, czy w ogóle będziesz z tego korzystać co tydzień.
Czy mogę wkleić pracę ucznia, żeby ChatGPT pomógł mi ją ocenić?
Nie w oryginalnej postaci — praca zawiera dane identyfikujące dziecko. Usuń nazwisko i wszystko, co pozwala rozpoznać osobę, a wtedy zostaje zwykły tekst do analizy. Granice opisałem osobno w poradniku o RODO w szkole.
Czy muszę informować, że materiał powstał z pomocą AI?
Przepisy oświatowe nie nakładają dziś takiego obowiązku na nauczyciela przygotowującego własne materiały. Co innego dokumenty formalne i pisma urzędowe — tam odpowiadasz za treść niezależnie od tego, czym ją napisałeś, więc i tak musisz ją sprawdzić przed podpisem. W szkole warto uzgodnić zasadę zespołowo, zanim zrobi to za was przypadek.
Ile czasu trzeba, zanim to zacznie oszczędzać pracę?
Pierwsze polecenie z tego poradnika działa od razu, ale realna oszczędność pojawia się po kilku tygodniach — gdy przestajesz pisać polecenia od zera i masz swoje sprawdzone. Uczestnicy warsztatów najczęściej mówią o dwóch, trzech godzinach tygodniowo przy powtarzalnych zadaniach: komunikatach, scenariuszach, podsumowaniach.
W naszej szkole nie ma żadnych zasad korzystania z AI. Od czego zacząć?
Nie od regulaminu. Zacznij od jednego spotkania, na którym zespół nazwie, do czego już używa AI — zwykle okazuje się, że używa więcej osób, niż ktokolwiek przypuszczał. Dopiero mając ten obraz, warto ustalić dwie, trzy zasady, których ludzie naprawdę będą przestrzegać, zamiast dokumentu, którego nikt nie przeczyta.

Granice prywatności opisałem osobno w poradniku AI a RODO w szkole, a sposób układania samych poleceń — w metodzie T.A.R.G.E.T.

Przećwiczmy to na radzie pedagogicznej

Te trzy polecenia to początek. Na warsztacie pracujemy na sprawach, które zespół ma akurat na biurku — i wychodzi z niego z własnym zestawem poleceń, a nie z notatkami z prezentacji.

Zapytanie o szkolenie